สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงวางมาตรการที่จะนำชีวิตไปสู่ความเจริญก้าวหน้าและสำเร็จ เป็นมาตรการที่มนุษย์ควรยึดถือเป็นหลักในการดำเนินชีวิต มาตรการดังกล่าวมีดังนี้

              มาตรา ๑ จงมีความเชื่อถือตัวเอง รีบคิดตั้งตัวเอง อย่ามุ่งต่อความอุปถัมภ์ค้ำจุนของท่านผู้อื่น จงตีศัสตราของตัวเองไว้สู้สงครามของตัวด้วยกำลังของตัวเองคืออุตสาหะศึกษาให้เป็นคนมีสติปัญญาความคิด ประกอบกิจธุระของตนตามลำพังตน

              มาตรา ๒ ถ้าการนั้นยังต้องพึ่งผู้อื่น ก็จงออกกำลังความคิดกำลังทรัพย์อย่างใดอย่างหนึ่งให้เขาได้ผลคุ้มกัน หรือเต็มความสามารถของตนที่จะพึงทำได้ อย่าคิดพึ่งเขาเปล่า เช่นนี้ก็ยังนับว่าเลี้ยงชีพของตัวด้วยกำลังของตัวเอง

              มาตรา ๓ ถ้ายังไม่สามารถด้วยประการนั้น จำจะต้องพึ่งเขาเปล่า จงคิดตอบ อุปการะของเขาในภายหลังผู้ละเมิดกฎ ๓ มาตรานี้แต่อย่างใดอย่างหนึ่ง จะต้องรับโทษ ๓ สถาน คือตั้งตัวไม่ได้ ไม่ได้ความเจริญตลอดชีวิต เป็นคนอกตัญญู อย่างใดอย่างหนึ่งโดยควรแก่โทษานุโทษ ใครตั้งกฎนี้ไว้ เมื่อมีผู้ละเมิด ใครลงโทษ ธรรมดาตั้งกฎนี้ไว้ ธรรมดาเป็นผู้ลงโทษแก่ผู้ละเมิด ผู้ละเมิดกฎที่ธรรมดาตั้งไว้จะขอกรุณา งดโทษหรือแบ่งให้เบาลง หรือหลบหนีให้พ้น ดุจผู้ละเมิดกฎที่มนุษย์ตั้งไว้ ย่อมเป็นไปไม่ได้

              มาตรา ๔ จงประพฤติยั่งยืน คือมีความพอใจแน่นอนในกิจที่ตัวประกอบอย่าจืดจางเสียเร็ว อดทนเพียรประกอบไปโดยลำดับ

              มาตรา ๕  จงรีบกระตือรือร้นประกอบกิจนั้น ให้ทันกาลทันสมัย อย่าให้ล่วงกาลไปได้

              มาตรา ๖ จงประพฤติแม่นยำอยู่ในกิจที่ประกอบ ระวังอย่าให้คลาดเคลื่อนไปได้ คือจะประพฤติอะไรก็ให้ได้จริง ผู้ละเมิดกฎ ๓ มาตรานี้แต่อย่างใดอย่างหนึ่ง จะต้องรับโทษ ๒ สถาน คือทำอะไรไม่สำเร็จและไม่เป็นที่เชื่อถือของผู้อื่น ทั้ง ๒ อย่างหรืออย่างใดอย่างหนึ่งโดยควรแก่โทษานุโทษ กฎนี้ธรรมดาตั้งไว้เหมือนกัน

              มาตรา ๗ เมื่อจะประกอบกิจอะไร จงมีความพอใจลงเป็นหนึ่ง ถึงกับจะกล่าวได้ว่า เห็นกิจอื่นทั้งหมดเหมือนหาประโยชน์มิได้ไปชั่วคราวหนึ่ง

              มาตรา ๘ จงทุ่มเทอุตสาหะทั้งหมดลงในกิจนั้นอย่างเดียว ดำเนินตรงไปเฉพาะกิจนั้น ไม่เหลียวซ้ายแลขวา กล่าวคือตั้งหน้าประกอบกิจนั้น ไม่หันเหไปในกิจอื่นๆ มุ่งแต่จะให้สำเร็จลงได้ ผู้ละเมิดกฎ ๒ มาตรานี้แต่อย่างใดอย่างหนึ่ง จะต้องรับโทษ คือประกอบการ ไม่มีผลไพบูลย์ กฎนี้ธรรมดาตั้งไว้เหมือนกัน

              มาตรา ๙ จงตั้งตนเหมือนคนผู้อยากจะเบียดไปในประตูอันมีหมู่คนออแน่น ต่างคนต่างอยากจะเบียดเข้าไป เขาพึงยันพื้นให้แน่นและแหวกเข้าไปเต็มแรง อย่ายืนนิ่งเสีย เพราะทำเช่นนั้นเป็นการให้สิ้นที่หวัง

              มาตรา ๑๐ เขาพึงตั้งอุตสาหะเพื่อประกอบการงานอย่างยวดยิ่ง ให้สุดสามารถที่จะทำได้ จงเป็นคนไหวพริบ อดทน ทำงานแข็ง ระวังอย่าให้ล่วงคราว จงเป็นคนซื่อตรงอย่างเข้มงวด และตั้งใจเพื่อให้ดีที่สุด ผู้ประกอบด้วยองคคุณเช่นว่า แม้พลาดไป ไม่ถึงที่สุดแห่งปรารถนา เขาจักทำกาลกิริยาด้วยรู้สึกว่าได้ทำดีที่สุด นี่แลอย่างต่ำก็เป็นความสำเร็จอันแท้ที่สุด ซึ่งคนจะพึงปรารถนาได้

              มาตรา ๑๑ เมื่อพบสิ่งใดว่าเป็นหน้าที่ของตนแล้วพึงมุ่งพยายามทำสิ่งนั้น ให้ดีที่สุดโดยเต็มปัญญาอุตสาหะ

              มาตรา ๑๒ จงเป็นผู้รีบกระตือรือร้นหมั่นเอาใจใส่ เพื่อให้การนั้นสำเร็จโดยชอบ ถ้าจะประกอบให้สำเร็จไม่ได้โดยแท้แล้ว ก็พึงทำให้เป็นดีที่สุดตามการซึ่งจะพึงเป็นได้ รองเป็นอันดับลงมา ผู้ล่วงกฎ ๒ มาตรานี้ (๑๑-๑๒) จะต้องมีโทษคือหาชื่อเสียงมิได้ กฎนี้ธรรมดาตั้งไว้เหมือนกัน

              มาตรา ๑๓ จงนำคำสุภาษิตว่า "ช้าเป็นการ นานเป็นคุณ" เอามาใช้ในลักษณะนี้ให้ถูกต้อง จะประกอบการอะไร อย่ามักง่าย โดยเห็นแก่แล้วเร็ว จงเอาใจใส่การนั้นให้รอบคอบ การนั้นจึงจะสำเร็จด้วยดี ไม่ต้องกลัวช้า เพราะว่าเมื่อมีความช่ำชองแล้ว ก็คงทำได้เร็วขึ้นโดยลำดับอยู่เอง

              มาตรา ๑๔ จงนำคำสุภาษิตว่า "สิบเบี้ยใกล้มือ ยี่สิบไกลมือ" มาใช้ในลักษณะนี้ให้ถูกต้อง จงเป็นคนละเอียดลอออุตสาหะเก็บเล็กผสมน้อย ระวังตนอย่าให้ต้องคำสุภาษิตซึ่งติเตียนว่า "โลภมาก ลาภหาย" หรือว่า "หมายน้ำตัดกระบอก" ผู้ล่วงกฎ ๒ มาตรานี้ จะต้องโทษคือทำอะไรไม่ได้ดี และไม่ได้ประสบผลอันไพบูลย์ กฎนี้ธรรมดาตั้งไว้เหมือนกัน

(มนุษยวิทยา เล่ม ๑ โดย สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส)