"ยุงร้ายกว่าเสือ" เป็นวลีที่เกิดขึ้นสมัยหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ผู้เป็นต้นตำรับของวลีนี้คือ หลวงพยุงเวชชศาสตร์ นายแพทย์ไทยคนแรกที่ได้รับปริญญามหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิตทางสาธารณสุขชั้นเกียรตินิยม จากสหรัฐอเมริกา นอกจากนี้ยังได้รับ "กุญแจทองคำ" จากมหาวิทยาลัยจอห์น ฮอปป์กิ้นส์ เป็นเกียรติประวัติอันงดงามแก่ชีวิตของตนเองและวงการแพทย์ไทย

              หลวงพยุงฯ เป็นนายแพทย์ไทยคนแรกที่เชี่ยวชาญเรื่องยุงเป็นพิเศษ คนที่เคยฟังคำอธิบายเรื่องยุงจากปากหลวงพยุงฯ เองแล้ว ก็จะกลัวยุงจนแทบจะต้องกางมุ้งกินข้าวทุกคืนทีเดียว ทำไมยุงจึงร้ายกว่าเสือ หลวงพยุงฯ จะคลี่สถิติในมือให้ดูว่า ประชาชนถูกยุงกัดจึงป่วยเป็นมาลาเรียตายปีละ ๔-๕ หมื่นคน จากจำนวน ผู้ป่วยทั้งหมดประมาณ ๒.๕-๓ ล้านคนต่อปี พลเมืองที่เป็นกำลังของชาติต้องถูกทำลายอย่างย่อยยับทุกปี แต่นานปีทีหนจึงมีข่าวเสือกัดคนตาย ดังนั้นยุงจึงร้ายกว่าเสืออย่างชนิดที่เทียบกันไม่ได้เลย เพราะฉะนั้นหลวงพยุงฯ จึงตัดสินใจที่จะค้นคว้าและช่วยเหลือประชากรให้พ้นจากภัยของยุงอย่างเต็มที่

              หลวงพยุงฯ ได้ทำการผ่าตัดยุงวิจัยโรค ค้นคว้าหาแหล่งกำเนิดยุง ซอกซอน เข้าไปในป่าเพื่อตรวจพิสูจน์โลหิตจากชาวป่าชาวดอยที่ได้รับเชื้ออันมีพิษจากยุง เป็นเวลานับสิบๆ ปีที่เขายอมเหน็ดเหนื่อย อุทิศแม้ชีวิตของเขาให้แก่ยุง-ยุง และยุงเท่านั้น ภายหลังการผ่าตัดและแยก ยุงก้นปล่อง ในเมืองไทยออกเป็นประเภทถึง ๓๔ ประเภท ก็ประสบความสำเร็จที่ อ.ทุ่งสง จ.นครศรีธรรมราช ได้ค้นพบยุง MINIMUS ซึ่งเป็นยุงประเภทสำคัญที่ก่อให้เกิดเชื้อไข้มาลาเรีย ทำลายชีวิตชาวไทยเป็นจำนวนหมื่นๆ ทุกปี การค้นคว้านี้ได้ช่วยชีวิตคนไทยนับหมื่น ผลการวิจัยของหลวงพยุงฯ เป็นที่ยอมรับทั่วไป จึงถูกนำไปใช้เป็นตำราด้านการสาธารณสุข และเผยแพร่เพื่อเป็นประโยชน์แก่ชาวเมืองร้อนทั่วโลก

              คุณธรรมอันน่าประทับใจของหลวงพยุงฯ อย่างหนึ่งคือ ขณะที่กำลังค้นคว้าเรื่องยุง ทางราชการได้ออกระเบียบใหม่ว่า นายแพทย์สาธารณสุขที่รับราชการอยู่ จะมีคลินิกและร้านขายยาส่วนตัวไม่ได้ แพทย์หลายรายได้ลาออกจากราชการ เพราะคลินิกและร้านขายยาได้ทำให้แพทย์ร่ำรวยเป็นเศรษฐีกันมากต่อมาก สมัยนั้นเป็นสมัยที่ผู้คนต้องใช้เงินซื้อชีวิตของตนเอาไว้ ใครยากจนไม่มีเงินซื้อยาก็มีหวังตายทุกคน หลวงพยุงฯ ตัดสินใจเลิกร้านขายยาและคลินิกของตน ด้วยเหตุผลว่า "ผมจะทำงานเพื่อสาธารณะ เพื่อช่วยชีวิตเพื่อนร่วมชาติที่ต้องล้มตายเพราะยุงทุกวัน ผมจะค้นคว้าต่อไปจนสำเร็จเพื่อเพื่อนร่วมชาติ เพราะผมต้องการนอนตาหลับเมื่อตายไปแล้ว" หลวงพยุงฯ ได้เสียสละความเป็นเศรษฐีเพื่อหาทางช่วยชีวิตเพื่อนร่วมชาติ นับเป็นบุคคลที่ควรสรรเสริญ เพราะถึงพร้อมด้วยความรู้และคุณธรรม

(๕๐ บุคคลสำคัญ โดย ไทยน้อย)

              ๑. การที่หลวงพยุงฯตัดสินใจเลิกร้านขายยาและคลินิก ชวนให้ระลึกถึงพุทธภาษิตที่ว่า น่ารังเกียจการได้ยศ การได้ลาภ การเลี้ยงชีพ ด้วยการยอมลดคุณค่าของชีวิต หรือด้วยการประพฤติอธรรม

              ๒. สาเหตุอย่างหนึ่งที่ทำให้คนกลัวตายคือ เคยทำชั่วไว้ จึงกลัวว่า ตายแล้วจะต้องไปรับผลแห่งความชั่วของตนในอบายภูมิ คนที่ไม่เคยทำชั่ว ย่อมไม่หวั่นเกรง ความตายที่จะมาถึง

              ๓. หลวงพยุงฯ เป็นผู้ที่รู้จักพอเพราะทราบความจริงว่า เมื่อตายแล้วทรัพย์สักนิดก็ติดตามไปไม่ได้