| ถ้าพูดไป เขาไม่รู้ อย่าขู่เขา |
ว่าโง่เง่า งมเงอะ เซอะหนักหนา |
| ตัวของตัว ทำไม ไม่โกรธา |
ว่าพูดจา ให้เขา ไม่เข้าใจ |
| |
(สำนวนเก่า) |
• เมื่อไม่มีสิ่งที่เราชอบ ก็ต้องชอบสิ่งที่เรามี
(สุภาษิตฝรั่งเศส)
• แผ่นดินนี้ไม่อาจทำให้ราบเรียบเสมอกันหมดได้
ฉันใด มนุษย์ทั้งหลายจะให้คิดเหมือนกันหมดก็ไม่ได้ ฉันนั้น
ดังนั้นอย่าโกรธหรือเดือด เนื้อร้อนใจเมื่อคนอื่นมีความเห็นไม่เหมือนเรา
หรือทำไม่ถูกใจเรา ทุกสิ่งใน โลกนี้ล้วนเป็นไปตามที่มันควรจะเป็น
ไม่เป็นไปตามใจเรา ไม่อยู่ในบังคับ บัญชาของใครๆ บางครั้งตัวเราเองแท้ๆ
ยังไม่รู้ใจ ทำไม่ถูกใจเรา แล้วคนอื่นจะรู้ใจ ทำถูกใจเราได้อย่างไร?
| จะหาใคร เหมาะใจ ที่ไหนเล่า |
ตัวของเรา ยังไม่ เหมาะใจหนา |
| อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา |
รู้ล่วงหน้า เสียก่อน ไม่ร้อนใจ |
| |
(อุทานธรรม) |
• ความโกรธเป็นเพลิงกิเลส เกิดกับผู้ใดก็เผาใจผู้นั้นให้ร้อนเร่า
ถึงเราจะโกรธแค้นปานใดก็ไม่อาจสาปแช่ง หรือแผ่ความโกรธไปเผาผู้อื่นให้พลอยร้อนใจไปกับเราด้วย
ดังนั้น แม้จะชื่อว่าโกรธเขา แต่ผู้ที่ร้อนใจ เจ็บใจ ทุกข์ใจ
กินไม่ได้ นอนไม่หลับ ก็คือเรา ไม่ใช่เขา
• ในที่บางแห่งท่านเปรียบเทียบว่า
อาการที่โกรธคนอื่นก็เหมือนกับการ หยิบเหล็กร้อนแดงหรืออุจจาระ
(แล้วขว้างคนอื่น) ดังนั้น การโกรธลับหลัง เขาก็เหมือนกับการหยิบเหล็กร้อนแดงหรืออุจจาระ
แล้วถือไว้เฉยๆ เพราะ ไม่รู้จะไปขว้างใคร ต้องร้อนหรือเหม็นอยู่คนเดียว
คนอื่นเขาไม่รู้เรื่องราว อะไรด้วยเลย ยิ่งโกรธบ่อยๆ ก็ต้องร้อนต้องเหม็นบ่อยๆ
ยิ่งโกรธโดยไม่ยอม เลิก ก็เหมือนเอามือกำเหล็กร้อนแดงไว้แน่นไม่ยอมปล่อย
หรือเอามือขยำอุจจาระโดยไม่ยอมเลิก ลองนึกดูว่าสภาพเช่นนั้นน่าสมเพชน่าสะอิดสะเอียน
ขนาดไหน เราจะยอมปล่อยตัวปล่อยใจให้ตกอยู่ในสภาพนั้นหรือ?
| แม้ชื่อว่า โกรธเขา แต่เราร้อน |
เดินนั่งนอน ร้อนในอก แทบหมกไหม้ |
| แล้วยังดื้อ ถือโทษ โกรธทำไม |
ได้อะไร เป็นประโยชน์ โปรดตรองดู |
| |
(ทูตใจ) |
• ทุกคนต่างมีทั้งข้อดีและข้อเสีย ถ้าสำรวจคนที่เราโกรธด้วยใจที่เป็นกลาง
ก็จะพบความดีของเขาบ้าง แม้เพียงเล็กน้อยก็ยังดี เมื่อพบแล้ว
ก็ใส่ใจแต่ความดีของเขา ไม่ใส่ใจความไม่ดี แล้วความโกรธก็จะระงับไป
• ในชีวิตประจำวันของแต่ละคนนั้น
ต้องพบปะกับบุคคลต่างๆ มาก หน้าหลายตา ทั้งดีและชั่ว การกระทบกระทั่งกันหรือล่วงเกินกันด้วย
วาจา หรือความขัดแย้งอื่น ก็อาจมีบ้างเป็นของธรรมดา เมื่อมีใครล่วงเกินเราหรือทำไม่ดีต่อเรา
ก็ขอให้คิดไปในทางที่ดีว่า ยังดีที่เขาไม่ทำ (เลว) ยิ่งไปกว่านี้
หรือไม่ก็คิดว่า เขาทำเลวมาอย่างหนึ่ง เราได้ทำดีตั้งสองอย่าง
คืออดทนและให้อภัย
• ช่างหัวมัน เป็นวิธีระงับความโกรธวิธีหนึ่ง
หมายถึง อย่านึกถึง อย่าใส่ใจในคนที่เราโกรธ อะไรๆ ที่ไม่ใช่หน้าที่ของเราก็ช่างหัวมัน
โกรธใครเกลียดใครก็ช่างหัวมัน ใครจะทำอะไรก็อย่าไปสนใจ
เราก็จะสามารถอยู่อย่างสงบสุขในโลกอันวุ่นวายนี้ ไม่ต้องเดือดร้อนใจ
ไม่โกรธเคืองใครๆ ในเรื่องไหนๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องงาน
เรื่องครอบครัว
| ช่างหัวมัน นั้นควรใช้ ให้เข้าที |
ทุกวันมี เรื่องสับสน สุดทนไหว |
| ทั้งเรื่องบ้าน เรื่องการงาน บานตะไท |
โกรธทำไม ให้ปล่อยวาง ช่างหัวมัน |
| |
(ทูตใจ) |
• สิ่งต่างๆ ในโลกนี้ที่เราไม่รู้ไม่เห็นยังมีอีกมาก
แต่ไม่ใช่สิ่งจำเป็นที่ เราจะต้องไปรู้ไปเห็นให้หมด ดังนั้น
ในบางครั้ง แม้จะเห็นก็ควรแกล้งทำเป็นไม่เห็น แม้จะได้ยินก็ควรแกล้งทำเป็นไม่ได้ยิน
เมื่อรู้จักปิดหูปิดตาตัวเองเสียบ้าง เรื่องเดือดเนื้อร้อนใจก็จะลดน้อยลง
ชีวิตก็จะเป็นสุขขึ้นกว่าเดิม
| ถึงคราวบอด อย่าดู สู้หลับไว |
ถึงคราวใบ้ อย่าพูด อย่าปาฐา |
| ถึงคราวหนวก อย่าฟัง บังโสตา |
ปริศนา บัณฑิต จงคิดเทอญ |
| |
(สำนวนเก่า) |
• เวลาโกรธใคร เกลียดใคร รีบไปยืนมองหน้าตัวเองในกระจกซี
จะพบว่า ไม่มีเวลาไหนที่หน้าตาเราแสนทุเรศน่าเกลียดน่าชังเท่าเวลานี้
(สง่า อารัมภีร)
• ทนนิ่งดีกว่าพูดอสัตย์ ทนกลัดกลุ้มดีกว่าคบหาภรรยาเขา
วางอารมณ์เสีย ดีกว่าใส่ใจคำของผู้ส่อเสียด
บัณฑิตแม้จะโกรธแค้นก็มิเปลี่ยนกิริยาให้วิกล น้ำในสาครจะเอาฟางติดไฟสุมเท่าไร
ก็หาทำให้น้ำเย็นกลายเป็นร้อนไม่
(หิโตปเทศ
โดย เสฐียรโกเศศ)
• ธรรมดาแผ่นดินย่อมรับน้ำหนักของสิ่งต่างๆ
บนโลกไว้ได้ ฉันใด เราก็ควรอดทนต่อคำล่วงเกินของผู้คนในโลกไว้ได้
ฉันนั้น
• ธรรมดาน้ำย่อมอยู่ในสภาพที่เย็น
ฉันใด เราก็ควรอยู่ในสภาพที่เยือกเย็นเสมอ คือ ไม่โกรธ
ไม่เบียดเบียน ถึงพร้อมด้วยขันติ ความเมตตา และความกรุณา
ฉันนั้น
(มิลินทปัญหา
จักกวัตติวรรค)
| คอยปลดเปลื้อง เรื่องร้าย ให้คลายออก |
หมั่นซักฟอก จิตใจ ให้เจิดจ้า |
| สิ่งสกปรก รกใจ ไม่เก็บมา |
ผ่านหูตา ปล่อยไป ไม่ไยดี |
| |
(ก. เขาสวนหลวง) |
• บุคคลในโลกนี้ส่วนมากยังเป็นปุถุชนที่มีกิเลสหนา
เห็นแก่ตัว ชอบทำหรือพูดตามอำเภอใจตน จึงก่อความเดือดร้อนแก่คนอื่นอยู่เสมอ
ดังนั้น การที่ใครสักคนหนึ่งได้ทำ หรือกำลังทำสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่เรา
ได้ล่วงเกินเรา จึงเป็นเรื่องธรรมดา การหวังให้เขาทำสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่เราย่อมเป็นไปได้ยาก
เมื่อพิจารณาอย่างนี้ก็อาจจะบรรเทาความโกรธลงได้
• การที่เราโกรธใครสักคนหนึ่งแล้วสามารถทำให้คุณงามความดีของเขาพินาศไปก็หาไม่
ตรงกันข้าม ความโกรธของเรานั้นแหละจะทำลาย คุณงามความดีของเราเอง
• ลองคิดถึงหัวอกคนอื่นบ้างว่า
เขาก็โง่ในบางครั้ง พลั้งเผลอในบางขณะ มักจะเอาเปรียบเมื่อมีโอกาส
มีสิทธิ์ที่จะเป็นโรคประสาทเหมือนเรา แต่เขาไม่มีหน้าที่ที่จะเป็นทุกข์หรือตายแทนเรา
การคิดอย่างนี้อาจช่วยให้หายโกรธได้
• โกรธก่อนโง่จัง โกรธทีหลังงั่งยิ่งกว่า
คนที่โกรธก่อนเปรียบเหมือนคนที่เดินซุ่มซ่ามไม่ระวัง จึงพลัดตกลงไปบ่อน้ำครำ
ส่วนคนที่โกรธ ทีหลังเปรียบเหมือนคนที่เดินตามมา เมื่อเห็นคนเดินหน้าตกลงไปในบ่อน้ำครำแล้ว
แทนที่จะระวังก็ยังเดินเซ่อซ่าจนตกลงไปในบ่อน้ำครำด้วย
คนที่โกรธทีหลังจึงโง่กว่า ถ้าเราไม่อยากเป็นคนโง่ไปด้วยก็อย่าโกรธตอบคนอื่นแม้เขาจะโกรธก่อนก็ตาม
• เมื่อความโกรธเกิดขึ้น คนโง่จะฆ่าบุคคลที่ทำให้โกรธบ้าง
ฆ่าตนเองบ้าง ฆ่าทั้งผู้อื่นและตนเองบ้าง แต่คนฉลาดจะฆ่าความโกรธที่เกิดขึ้น
ไม่ฆ่าใครๆ เลย
• อยากพบคนในฝันให้หมั่นยิ้มหวาน
อยากขึ้นคานให้หมั่นโกรธ
• โกรธไม่ยาก ที่ยากคือไม่โกรธ
• จะพัฒนาชีวิต ต้องพิชิตความโกรธ
• ความโกรธต้องลดละ ความชนะอยู่ที่ไม่โกรธ
• ถ้ามีสติยับยั้ง ก็ไม่ต้องนั่งทุกข์ใจภายหลัง
• อยากสวยอยากหล่อ อย่าพะนอความโกรธ
• ครอบครัวจะสุขสันต์ ถ้าไม่ห้ำหั่นกันด้วยอารมณ์
• ไม่โกรธคือความดี อัปรีย์อยู่ที่ขี้โกรธ
|