ลานธรรมจักร
http://www.dhammajak.net/forums/

หสิตุปปาทจิต
http://www.dhammajak.net/forums/viewtopic.php?f=66&t=57163
หน้า 1 จากทั้งหมด 1

เจ้าของ:  ลุงหมาน [ 18 ก.พ. 2019, 04:57 ]
หัวข้อกระทู้:  หสิตุปปาทจิต

มโนวิญญาณธาตุที่เป็นกิริยาจิต (หสิตุปปาทจิต)
จิตดวงนี้ในพระบาลีว่า มโนวิญญาณธาตุ อุปฺปนฺนา โหติ ฯลฯ โสมนสฺสสหคตา
(มโนวิญญาณเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศล และไม่ใช่ผลของกรรม ประกอบด้วยโสมนัส เกิดขึ้นแล้ว) เป็นจิตเฉพาะพระขีณาสพไม่ทั่วไปแก่บุคคลอื่น ย่อมมีได้ในทวารทั้ง ๖ กล่าวคือ

- ทางจักขุทวาร พระขีณาสพเห็นสถานที่อันสมควรแก่การเพียรปฏิบัติย่อมย่อมโสมนัสด้วยจิตนี้
- ทางโสตทวาร ท่านถึงสถานที่แจกภัณฑะมีความโสมนัสเกิดขึ้นด้วยจิตนี้ว่า
ตัณหาอันเป็นความโลภมากนี้เราถูกขจัดแล้ว ในเมื่อบุคคลละโมบจำนวนมากยังส่งเสริมอยู่
- ทางฆานะทวาร เมื่อท่านบูชาพระเจดีย์ด้วยของหอมหรือดอกไม้อยู่ก็เกิดการโสมนัสขึ้นด้วยจิตนี้
- ทางชิวหาทวาร ท่านได้รับบิณฑบาตที่ถึงพร้อมด้วยรสแล้วแบ่งปันฉันอยู่
ก็มีความโสมนัสเกิดขึ้นด้วยจิตนี้ว่า เราบำเพ็ญสารณียธรรม (ธรรมที่ควรระลึกถึง) แล้ว
- ทางกายทวาร ท่านบำเพ็ญอภิสมาจารอยู่ ก็มีความโสมนัสเกิดขึ้นด้วยจิตนี้ว่า
วัตรทางกายของเราครบถ้วนแล้ว

หสิตุปปาทจิตย่อมมีได้ทางปัญจทวารอย่างนี้ก่อน พระขีณาสพย่อมได้ทางปัญจทวารอย่างนี้ก่อน

-แต่ทางมโนทวาร หสิตุปปาทจิต(ของพระขีณาสพ)ย่อมเกิดขึ้นปรารภอดีตและอนาคต กล่าวคือ
พระตถาคตทรงระลึกถึงเหตุที่ได้กระทำไว้ในครั้งที่พระองค์เสวยพระชาติเป็นโชติปาละ ท้าวมฆเทวราช
และกัณหดาบสเป็นต้น จึงทรงกระทำการแย้มให้ปรากฏ อนึ่ง การระลึกนั้นเป็นน่าที่ของบุพเพนิวาสญาณ
และจิตดวงนี้ย่อมเกิดขึ้นร่าเริงในเวลาสิ้นสุดแห่งความเป็นไปของญาณทั้งสองเหล่านั้น

(คัมภีร์อนุฎีกา(เล่ม ๑ หน้า ๑๗๑-๗๒)อธิบายว่า พระขีณาสพเห็นสถานที่อันสมควรแก่การเพียรปฏิบัติ
ย่อมมีความโสมนัสเกิดขึ้นด้วยหสิตุปปาทจิต แต่ยังไม่ยิ้ม เพราะจิตที่เกิดทางมโนทวารก็ให้เกิดวิญญัติรูป
คือการยิ้มไม่ได้ ดังนั้น ในคัมภีร์อรรถกถาจารย์จึงกล่าวถึงการเกิดความโสมนัสของพระขีณาสพทางปัญจทวาร
เมื่อถึงมโนทวารจึงกล่าวได้ว่า ทรงระทำการแย้มให้ปรากฏ(สิตํ ปาตฺวากาสิ)ในเวลานั้นได้เกิดอตีตังสญาณ
หรืออนาคตังสญาณแล้วจึงเกิดหสิตุปปาทจิตที่ไม่ประกอบญาณ ดังนั้น จึงนับว่ากายกรรมเป็นต้นของ
พระองค์มีพระญาณเป็นเบื้องหน้าคล้อยตามพระญาณ)

หน้า 1 จากทั้งหมด 1 เขตเวลา GMT + 7 ชั่วโมง
Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
http://www.phpbb.com/