ธรรมจักร :: เว็บธรรมะออนไลน์

ธรรมะสำหรับผู้เริ่มปฏิบัติ (๑)

(พูดเมื่อ วันที่ ๗ มกราคม แรม ๑๒ ค่ำ เดือนเกี๋ยง พ.ศ. ๒๕๒๘)

การพูดธรรมะสำหรับบุคคลผู้ที่ยังไม่เคยเข้าใจในการปฏิบัติธรรม หรือยังไม่เคยเข้าใจเรื่องชีวิตของตัวเอง

เรามาพูดกันเรื่องการปฏิบัติธรรม หรือเรื่องชีวิตของตัวเองให้แก่พวกที่ยังไม่เคยได้ยิน ยังไม่เคยได้ฟังได้ยินได้ฟังแล้ว ผู้ที่ฟังนั่นแหละต้องพิจารณาใคร่ครวญด้วยสติปัญญาของตัวเองว่าชีวิตนี้มีอยู่เพื่ออะไร และธรรมะนั้นมีไว้ใช้เพื่อประโยชน์อะไร ธรรมะกับชีวิตจึงมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกันโดยวิธีไหน ต้องพิจารณาด้วยตัวเอง อันนี้เป็นลักษณะของบุคคลผู้ที่มีปัญญา

บัดนี้บุคคลผู้ที่ไม่มีปัญญาไม่แหลมคมต้องมีวิธีการและเทคนิค ให้เคลื่อนไหวตัวเอง อันนี้เป็นการปฏิบัติธรรมและเป็นการปฏิบัติชีวิต เป็นการปฏิบัติจิตใจ เคลื่อนไหวโดยวิธีใดก็ให้รู้

เรื่องนี้ประกาศมา พูดมาให้คนฟังมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๐๓ พูดมาอยู่อย่างนั้นตลอดมา แม้ตัวเองจะไปอยู่ที่ไหนก็พูดแต่เรื่องนี้ เพราะว่าเรื่องนี้มันเป็นเรื่องสำคัญ เรื่องจิตใจของคนทุกคนเหมือนกันและต้องปฏิบัติได้เหมือนกัน ผู้หญิงก็ปฏิบัติได้ ผู้ชายก็ปฏิบัติได้ พระสงฆ์องค์เณรก็ปฏิบัติได้ คนไทยคนจีนก็ปฏิบัติได้ ธรรมะนั้นจึงเป็นอันเดียวกัน หรือว่าชีวิตจิตใจก็เหมือนกัน ธรรมะก็เหมือนกันเป็นอันเดียวกัน-คือกัน

ดังนั้น จึงแนะนำบุคคลผู้ที่ไม่มีปัญญาแหลมคมให้เคลื่อนไหว-เทคนิคของมัน นั่งพับเพียบก็ได้นั่งเหยียดขาก็ได้ ขัดสมาธิก็ได้ นั่งเก้าอี้ห้อยเท้าอยู่ก็ได้ :-

เอามือวางไว้บนขาทั้งสองข้าง คว่ำไว้,

ค่อยๆ พลิกมือขวาขึ้น เคลื่อนขึ้นมา ให้รู้สึกตัวในขณะที่มันเคลื่อนขึ้นมานั้นให้รู้สึกตัวเรียกว่า “ตั้งใจ” หรือว่า “ตั้งสติ” ว่าอย่างนี้ก็ได้ ตะแคงชันไว้ตรงๆ ไม่ให้มันเอนมันเอียง,

ยกขึ้นครึ่งตัว ยกขึ้นตรงๆ ครึ่งตัวแล้วก็หยุดไว้ มันหยุดก็ให้รู้สึกว่ามันหยุด มันนิ่งมันไม่เคลื่อนไม่ไหวก็ให้รู้สึก เรียกว่าให้มันสัมผัสแนบแน่นอยู่กับสิ่งนั้นๆ,

บัดนี้ พลิกมือซ้ายขึ้นชันตะแคงไว้ตรงๆ ให้มีความรู้สึก

เคลื่อนไหวยกขึ้นครึ่งตัว ให้มีความรู้สึกตัว

เอามือซ้ายมาแนบไว้ที่มือขวา ให้มีความรู้สึก

(เลื่อนมือขวาขึ้นหน้าอก...ให้มีความรู้สึก เอามือขวาออกตรงข้าง...ให้รู้สึก ลดมือขวาลงที่ขาขวา ตะแคงไว้...ให้รู้สึก คว่ำมือขวาลงที่ขาขวา...ให้รู้สึก

เลื่อนมือซ้ายขึ้นที่หน้าอก...ให้มีความรู้สึก เอามือซ้ายลงมาตรงข้าง...ให้มีความรู้สึก ลดมือซ้ายลงที่ขาซ้าย ตะแคงไว้...ให้มีความรู้สึก คว่ำมือซ้ายลงที่ขาซ้าย...ให้รู้สึก)

หยุดเป็นพัก-เป็นพัก ให้มีความรู้สึกเป็นพักๆๆ.

(ดูภาพประกอบท่าปฏิบัติได้ ที่บล็อกนี้ ค่ะ)

แม้จะเคลื่อนไหวโดยวิธีใดก็ตามให้มีความรู้สึกตัวอยู่อย่างนั้น เรียกว่า มีสติ มีสมาธิ มีปัญญา เป็นการปฏิบัติธรรม เป็นการปฏิบัติชีวิต เป็นการปฏิบัติจิตใจ

ชีวิตที่มีอยู่ก็เพราะลมหายใจ ธรรมะมีอยู่ได้ก็เพราะมีลมหายใจเพราะมีการเคลื่อนไหว จิตใจที่มันนึกมันคิดอยู่ตลอดเวลาเพราะมันมีชีวิต มีจิตมีใจ มีลมหายใจ คนมันต้องเคลื่อนไหวอยู่อย่างนั้นตลอดเวลา

ดังนั้น จึงแนะนำหรือชี้แนววิธีปฏิบัติให้กับบุคคลผู้ที่ไม่มีปัญญาแหลมคม เมื่อปฏิบัติไปให้รู้สึกว่า การเคลื่อนไหว(ที่เกิด) ขึ้นนั้นเป็นรูป สิ่งที่รู้การเคลื่อนไหว(ที่เกิด)ขึ้นนั้นเป็นนาม รูปกับนามมันจึงติดกันแยกออกจากกันไม่ได้ เมื่อแยกออกจากกันได้เมื่อใด เมื่อนั้นก็หมดลมหายใจ หมดชีวิตหมดจิตหมดใจ เรียกว่าตาย มันเป็นอย่างนั้น

แล้วก็ปฏิบัติธรรมะไม่ได้ ปฏิบัติชีวิตไม่ได้ ปฏิบัติจิตใจไม่ได้ ปฏิบัติได้-เห็นได้ -รู้ได้- เข้าใจได้ แต่เมื่อมีชีวิตมีจิตมีใจมีลมหายใจอยู่นี่เอง

นี้เป็นการปฏิบัติธรรม ทุกๆ คนปฏิบัติได้

ดังนั้น ธรรมะหรือ คำสอนของพระพุทธเจ้านั้นจึงเป็นสากล คำว่า “เป็นสากล” นี่(หมายถึง)ทุกคนปฏิบัติได้และปฏิบัติอยู่ที่ไหนก็ได้ เป็นพระสงฆ์องค์เจ้าก็ปฏิบัติได้ เป็นญาติโยมก็ปฏิบัติได้ เป็นคนชาติใดภาษาใดถือศาสนาไหนก็ปฏิบัติได้ถือลัทธิอันใดก็ได้ ไม่ผิดกันเลย เพราะว่ามันมีกายกับใจ-ภาษาที่เราพูด ภาษาธรรมะปัญญาเกิดขึ้น-นั่นเรียกว่า รูปกับนาม ; รูปได้แก่ ร่างกาย นามได้แก่ จิตใจ กายก็ที่เรามองเห็น ใจก็ที่เรามองไม่เห็นที่มันนึกมันคิด